अङ्ग्रेजी मुलुकमा मौलाएको साहित्यिक अभियान 'मनदेखि मनसम्म'को नालीबेली

                                                                                                                                                              भरत तिम्सिना 

ह्यारिसबर्ग, पेन्सिल्भेनिया — “मनदेखि मनसम्म” कार्यक्रम भावनाहरूको आदान–प्रदान र सामाजिक विषयमा खुला अभिव्यक्तिका लागि एउटा साझा मञ्च हो। यसले केवल कला प्रदर्शनी मात्र होइन, भावनात्मक जडान र सामाजिक संवादको अवसर पनि प्रदान गर्छ।

यस पहलको आधारभूत धारणा हो कि कविता जटिल वा विशिष्ट वर्गको मात्र होइन, सामान्य मानिसको भाषामा पनि व्यक्त हुन सक्छ।

आजको व्यस्त जीवनशैलीमा, जहाँ पुस्तक पढ्ने समय सीमित छ, ‘मनदेखि मनसम्म’ कार्यक्रमले कविता र कलालाई सबैका लागि पहुँचयोग्य बनाउने विश्वास राखेको छ। वाचिक रूपमा कविता सुन्दा साहित्यसँग जोडिन सजिलो हुन्छ। कार्यक्रमले कविताको जटिलता हटाउँदै, जो–कोहीलाई खुला मञ्चमा सहभागी हुन प्रोत्साहित गर्दछ।

यो पहल सन् २०२५ को भ्यालेन्टाइन डे मा ह्यारिसबर्गबाट सुरु भएको हो, जसमा अगम गुरुङ र मम्स मोमो एन्ड डेलीको महत्वपूर्ण सहयोग रहेको थियो। प्रारम्भिक चरणमै प्राप्त समर्थनले कार्यक्रमलाई समुदायमैत्री र समावेशी बनाउने दिशामा सहयोग पुर्‍याएको छ।

गत वर्षसम्म “मनदेखि मनसम्म”का चार शृङ्खला सफलतापूर्वक सम्पन्न भइसकेका छन्, जसमा ७०–८० भन्दा बढी सहभागीहरूले आफ्ना अनुभव, भावना र सामाजिक दृष्टिकोण स्पोकन वर्ड पोएट्री मार्फत प्रस्तुत गरेका थिए। यस वर्ष कार्यक्रमले आफ्नो पहुँच अझ व्यापक बनाउने लक्ष्य राखेको छ। हाल कार्यक्रम GBLO (विश्व भुटानी साहित्यिक संगठन) को फेसबुक पेजमार्फत प्रत्यक्ष प्रसारण भइरहेको छ।

कार्यक्रम अब सहरको सीमाभन्दा बाहिर फैलिँदै विभिन्न राज्यमा बसोबास गर्ने नेपाली भाषी समुदायसम्म पनि पुगिरहेको छ। यसको उद्देश्य त्यहाँ बसोबास गर्ने समुदायलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर सिर्जनात्मक गतिविधिमा सहभागी गराउनु हो। यसले समुदायभित्र प्रेरणा, आत्मबल र अभिव्यक्तिको संस्कार विकास गर्न मद्दत गर्ने विश्वास गरिएको छ।

GBLO को प्रगतिशील दृष्टिकोण र युवा केन्द्रित समर्थनसँगै अघि बढाइएको ‘मनदेखि मनसम्म’ कार्यक्रम कुनै एक संस्थामा सीमित नभई सबै सहभागीहरूको साझा पहल हो। कार्यक्रमले समुदायभित्रको समावेशिता, संवाद, र सहयोगलाई प्रोत्साहन गर्दछ, र सबै सहभागीहरूको योगदानले यसलाई अझ समृद्ध बनाएको छ।”

यसका मुख्य सदस्यहरू—शेखर कोइराला, मदन दुलाल, पातलो अन्तरे, र भरत तिम्सिना—को संयोजनमा इच्छुक कुनै पनि व्यक्ति वा समूहले सहकार्य गर्दै कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सक्ने खुला संरचना यसको विशेषता हो। यसले सहभागी र इच्छुक व्यक्तिहरूलाई सक्रिय योगदान र सहकार्यको अवसर दिन्छ।

अन्त्यमा, हामी यस कार्यक्रमका आयोजकहरूले हालसम्म प्राप्त माया, समर्थन र उत्साहप्रति गहिरो कृतज्ञता व्यक्त गर्दछौं। समुदायको भरोसा र सक्रिय सहभागिताले यस कार्यक्रमलाई साझा आवाज र साझा संस्कृतिको रूपमा अझ सुदृढ बनाउँदै अघि बढाउने विश्वास र अपेक्षा हामीसँग छ।

स्पोकन वर्ड पोएट्री के हो?

स्पोकन वर्ड पोएट्री भनेको केवल लेखेर पढ्ने कविता होइन, सुनाएर र प्रस्तुत गरेर अनुभव गराउने कविता हो। यसमा भाव, स्वर, ताल, र लयको मुख्य भूमिका हुन्छ। परम्परागत कविता जस्तै नियम र रूपको ध्यान दिने गरिए पनि, स्पोकन वर्डमा स्वतन्त्र शैली अपनाइन्छ।

यसमा भाषा सरल र बोलिचालको शैलीमा हुन्छ, जसले जो–कोहीले सहजै बुझ्न र महसुस गर्न सकून्। कविले आफ्ना अनुभव, भावना, वा सामाजिक मुद्दा प्रस्तुत गर्न सक्छन्। प्रस्तुति क्रममा हाउभाउ र भाव-भङ्गिमाको प्रयोगले कविताको अर्थ अझ स्पष्ट बनाउँछ। नियम निश्चित नभएकाले स्पोकन वर्डको विशेषता यसको स्वतन्त्र शैली र व्यक्तिगत अभिव्यक्तिमा देखिन्छ।

प्रतीक र अर्थ: ‘मनदेखि मनसम्म’ लोगो

“मनदेखि मनसम्म” को लोगोले कार्यक्रमको गहिरो भावनात्मक र सामाजिक सन्देशलाई चित्रात्मक रूपमा प्रतिनिधित्व गर्छ। अस्ताउँदै गरेको सूर्य र गाढा हुँदै जाने आकाशले स्मृति, शान्ति र हल्का उदासीको अनुभूति दिन्छ, जस्तो कि दिनभरको व्यस्ततापछि साँझमा मात्रै मानिस आफ्ना भावनामा डुब्न पाउँछ।

लोगोमा हाँगामा नजिक बसेका दुई चराले माया, भरोसा र सुरक्षित सम्बन्धको अनुभूति दिन्छन्। यसले संकेत गर्छ कि कार्यक्रम आत्माभरण, संवेदनशीलता र सत्य बोल्न सकिने सुरक्षित ठाउँ हो। घेराभरि देखिने हल्का ज्योति/हेलोले बाहिरी कोलाहलबाट अलग, न्यानो र आत्मीय “काव्य–मण्डल” को अनुभूति गराउँछ।

चराहरूको एकअर्कातर्फ फर्किएको अवस्था संवादको प्रतीक हो; कार्यक्रम केवल एकतर्फी वाचन होइन, सुन्ने र उत्तर दिने दुईतर्फी हृदय–संवाद हो भन्ने सन्देश दिन्छ। यहाँको माया केवल रोमान्टिक होइन, मित्रता, समुदायिक ऐक्यता र घाउ–चोट बाँडेर निको पार्ने सामूहिक उपचारको भाव पनि झल्किन्छ। टाढा उडिरहेका चराहरूले एउटै मञ्चबाट उठेका व्यक्तिगत आवाजहरू समुदायभित्र फैलिँदै जाने तरङ्गको रूपक बोकेका छन्।

लोगोमा परिदृश्यबीच उभिएको कलमको निबले शब्द र भाषा पवित्र साधन हुन् भन्ने विचार प्रस्तुत गर्छ। चराहरू (भावना) र कलम (शब्द/कला) सँगै देखिनुले कविताको जन्म गहिरो अनुभूति र अनुशासित लेखन–कौशलको मेलबाट मात्र सम्भव हुने दर्शन दिन्छ।

सुनौलो घामले अन्धकारबाट उज्यालोतर्फको यात्रा सम्झाउँछ, जस्तै मनका गहिराइमा दबिएका कुरा बोलीको माध्यमबाट उज्यालोमा ल्याउँदा आत्म–बोध र मुक्ति मिल्छ। यसरी लोगोले कविको भूमिकालाई शासन गर्ने होइन, बरु ठूलो सत्यको आकृति कोर्ने माध्यमको रूपमा प्रस्तुत गर्छ।